روغن موتور 10W40 یا 20W50؛ کدوم برای ماشین شما بهتره؟

اگه تا حالا برای تعویض روغن رفته باشی، احتمالاً این سؤال رو شنیدی: «۱۰-۴۰ بریزم یا ۲۰-۵۰؟» یکی بی‌معطلی می‌گه ۲۰-۵۰، چون «غلیظ‌تره و موتور رو بیشتر نگه می‌داره». یکی دیگه می‌گه این حرف‌ها مال ماشین‌های قدیمیه. جواب درست، مثل خیلی چیزهای دیگهٔ ماشین، «بستگی داره»؛ ولی نه اون‌قدر پیچیده که فکر می‌کنی.

کافیه بدونی این دو تا عدد دقیقاً چی می‌گن و موتور ماشینت تو چه شرایطی کار می‌کنه. بعدش انتخاب بین روغن 10W40 و روغن 20W50 چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشه.

عددی که روی قوطی می‌بینی «درجهٔ گرانروی» یا همون غلظت روغنه و طبق استاندارد SAE J300 تعیین می‌شه. این استاندارد روغن رو دو بار می‌سنجه: یه بار تو سرما، یه بار تو دمای کار موتور.

عدد اول با حرف W (حرف اول کلمهٔ «زمستان» به انگلیسی) می‌گه روغن تو سرما چقدر روان می‌مونه. روغن 10W باید تا حدود ۲۵ درجه زیر صفر بذاره استارت موتور رو راحت بچرخونه و تا حدود ۳۰ درجه زیر صفر هنوز پمپ بشه. برای روغن 20W این عددها حدود ۱۵ و ۲۰ درجه زیر صفره.

عدد دوم غلظت روغن تو حدود ۱۰۰ درجه است؛ یعنی وقتی موتور کاملاً گرم شده. روغن کلاس 40 تو این دما بین ۱۲.۵ تا ۱۶.۳ سانتی‌استوکس غلظت داره و کلاس 50 بین ۱۶.۳ تا ۲۱.۹. به زبون ساده: وقتی موتور داغه، 20W50 حدوداً یک‌سوم غلیظ‌تر از 10W40 است.

10W40 پرفروش‌ترین روغن بازار ایرانه و بی‌دلیل هم نیست. دفترچهٔ بیشتر خودروهای داخلی، از پژو ۴۰۵ و سمند و دنا گرفته تا تیبا و ساینا، این گرانروی رو پیشنهاد می‌ده. اگه موتورت سالمه، روغن کم نمی‌کنه و دود آبی نمی‌ده، 10W40 همون چیزیه که لازم داری.

تو شهرهای سردسیر مثل تبریز، اردبیل یا همدان هم 10W40 یه امتیاز جدی داره: صبح‌های زمستون زودتر به بالای موتور می‌رسه. این مهمه، چون بیشترین سایش موتور دقیقاً همون چند ثانیهٔ اول بعد از روشن شدنه که روغن هنوز به همه‌جا نرسیده.

20W50 برای موتوری ساخته شده که فاصلهٔ بین قطعاتش با کارکرد زیاد شده. اگه ماشینت چند صد هزار کیلومتر کار کرده و بین دو تعویض روغن کم می‌کنه، روغن غلیظ‌تر می‌تونه این مصرف رو کمتر کنه. ماشین‌های قدیمی‌تر مثل پیکان یا پرایدهای کاربراتوری هم از اول برای این غلظت طراحی شدن.

کاربرد دیگه‌ش هوای خیلی گرمه. تو تابستون اهواز یا بندرعباس، با کولر روشن و ترافیک یا بار سنگین، دمای روغن خیلی بالا می‌ره و روغن غلیظ‌تر لایهٔ محکم‌تری روی قطعات نگه می‌داره. ولی یادت باشه: 20W50 درمان موتور خسته نیست. فقط علامت‌ها رو کمتر می‌کنه.

این باور خیلی رایجه، ولی برای موتورهای امروزی درست درنمیاد. موتوری که برای 10W40 یا رقیق‌تر طراحی شده، مسیرهای روغن باریک‌تری داره و قطعاتی مثل تایمینگ متغیر سوپاپ یا تایپت هیدرولیکی به غلظت درست حساسن. اگه توی این موتور 20W50 بریزی، صبح‌ها روغن دیرتر می‌رسه، موتور کمی سنگین‌تر کار می‌کنه و مصرف سوخت یه کم بالا می‌ره.

پس قاعده ساده است: غلظتی رو بریز که موتورت برای اون ساخته شده. اگه شک داری، دفترچه حرف آخر رو می‌زنه.

دفترچهٔ خیلی از ماشین‌ها یه جدول دمایی داره که چند گرانروی رو برای محدوده‌های مختلف دما مجاز می‌دونه. تو این حالت این دو سؤال رو از خودت بپرس: موتورم چقدر کار کرده؟ و بیشتر تو چه هوایی رانندگی می‌کنم؟ موتور سالم و هوای معمولی یعنی 10W40. موتور پرکارکرد، گرمای شدید یا بار سنگین یعنی 20W50.

دو تا روغن 10W40 می‌تونن کیفیت خیلی متفاوتی داشته باشن. فرقشون تو «سطح کیفیت» روی قوطیه که مؤسسهٔ نفت آمریکا (API) تعیین می‌کنه. برای موتور بنزینی با S شروع می‌شه و هرچی حرف دوم جلوتر باشه، روغن جدیدتر و مقاوم‌تره: SL، SN، SP و جدیدترینش SQ که از ۲۰۲۵ اومده.

طبق راهنمای همین مؤسسه، سطح جدیدتر رو می‌شه جای قدیمی‌تر ریخت، ولی برعکسش نه. برای بیشتر خودروهای داخلی SL به بالا کافیه. اگه دستت بازه، SN یا SP بخر.

نه. موقع تعویض روغن می‌تونی بدون شست‌وشوی خاص از 10W40 به 20W50 بری یا برعکس. فقط با هر تعویض روغن، فیلتر روغن رو هم عوض کن. روغن نو تو فیلتر کثیف، زود کیفیتش رو از دست می‌ده.

تو بهران فیلتر هر دو گرانروی رو از برندهای خارجی مثل کاسترول، توتال و فوکس و برندهای داخلی مثل بهتام و نفت پارس داریم. لیست کامل و قیمت روز رو تو صفحهٔ خرید روغن موتور ببین. اگه ماشینت جدیده و دفترچه روغن رقیق‌تر گفته، روغن 5W30 رو هم نگاه کن.

برای خرید عمده یا اگه مطمئن نیستی کدوم مناسب ماشینته، زنگ بزن: 021-65232006